نزديكى استانبول از مردم دهات كوچك و بزرگ مسافرين غير نظامى هم ديده ميشوند در صورتى كه از حلب تا اينجا كمتر ديده ميشدند بالاخره قطار راه‌آهن در مركز حيدر پاشا بخار سينه خود را با آخرين صداى اخبار ورود خالى نموده از گار در آمديم و اشعه خورشيد را در روى درياى مرمره ديديم كه ديدهء نظارگان را خيره كرده امواج آب دريا از يكطرف بساحل آسيا و از طرفى بساحل اروپا منتهى ميگردند بيفاصله بيكى از كشتيهاى مخصوص كمپانى راه‌آهن سوار و بفاصله ربع ساعت در سر پل پياده شده به شهر استانبول وارد گشتيم . اوضاع ملكى استانبول نسبت بهشت سال پيش تفاوت كلى نموده اين شهر در دورهء سلطنت عبد الحميد از آثار تمدن جديد كه در شهرهاى اروپا و در پايتختهاى معظم ديده مىشود چندان بهرهء نداشت تلفن عمومى در شهر نبود چراغ برق در هيچ كجا ديده نميشد خيابانهايش با چراغ گاز روشن ميشد آن هم نه به قدر كفايت سنگ فرش خيابانهاى معظمش به غير از يك خيابان كه در بيك اوقلى بالنسبه بهتر بود باقى از سنگهاى قلوه بود كه در پست و بلنديهاى آنها راه رفتن عسرت داشت و بالجمله از هرجهت بيك شهر آسيائى شباهتش بيشتر بود تا باروپائى گل‌ولاى كوچهايش در زمستان و گرد و خاك آنها در تابستان اين مطلب را خوب ثابت مينمود از ابتداى مشروطيت دولت تازهء عثمانى بساختن خيابانهاى اين پايتخت به طرز شهرهاى اروپا قيام كرده در ظرف اين مدت كم با اينكه اغلب مشغول جنگ بوده بيشتر خيابانها و معابر مهم اين شهر را آباد نموده‌اند و از ابتداى بناهاى استانبول تا آخر بناهاى بيك اوقلى كه به قدر ده كيلومتر مسافت دارد با شعب مختلف كه حاصل نموده همه را ترن برقى كشيده اسباب سهولت عبور و مرور را براى مردم مهيا ساخته‌اند دولت عثمانى در همين حال كه در شش موقع مهم با دولتهاى بزرگ ميجنگد باز از ساختن راهها و تنظيف شهر استانبول و فراهم آوردن موجبات مزيد آبادى آن غفلت نميكند گردشگاههاى عمومى كه سابقا محدود بوده نزهتى در آنها ديده نميشد اكنون همه سبز و خرم و آباد ديده مىشود و از جمله تصرفات تازه كه در اين شهر شده ساختن پلى است كه دو قسمت اروپائى اين پايتخت را كه استانبول و بيك اوقلى باشد به يكديگر متصل مينمايد اين